Boekentips van
De Schoenwerkplaats


Nou daar zitten we dan met z’n allen, thuis. En om te voorkomen dat je jezelf een lamme duim scrollt door alle sociale media-feeds is Leonie haar boekenkast voor je ingedoken. Ze vond er allerlei parels: een antiquarisch leerboek uit de jaren dertig, een jaren negentig tentoonstellingscatalogus met een geweldige schets van die tijd in schoenenland, vol met inspirerend werk van grote namen. Daarnaast hét huidige leerboek als het gaat om schachten en patronen. Een paar leuke boekjes voor erbij.

De meeste van deze boeken zijn gewoon nog online te koop, tweedehands of nieuw. Er zit vast iets bij waar je wat aan hebt. Schaf het aan en ga thuis aan de slag, verbeter je kennis en vergroot je ervaring, of blader gewoon een beetje. 

Schoenen – een eerbetoon aan pump, sandaal, muiltje en meer
. Door Linda O’Keeffe. Uitgeverij Könemann, 1996.

Flaptekst: “Vivier, Blahnik en Westwood. Torenhoge 15e-eeuwse houten chopines en hn wedergeboorte in de vorm van plateauschoenen in de jaren ’60 en ’70 van deze eeuw. De paradox van hoge hakken. Schoenen van tule, brokaat, bergkristal, glas, schubben en veren. De teen van Chanel, Jackie O’s pumps, Marilyn Monroe’s naaldhakken. Schoenen is een waar schouwspel, een eerbetoon aan vrouwelijk schoeisel, met meer dan 1000 foto’s van schoenen in al hun pracht en praal. Met voetnoten (fascinerende feiten over schoenen en schoenontwerpers) en veel beroemde schoenen die indruk maakten.”

- Een standaardboekje dat bijna iedereen wel in de kast heeft staan, heel erg leuk om doorheen te bladeren en alle klassiekers weer even tot je te nemen. Mijn exemplaar komt uit de kringloop, maar op marktplaats is ‘ie ook prima te vinden. Als je de verkoper vraagt ‘m strak in te pakken kan dit boekje denk ik net door de brievenbus en ben je zeker onder een tientje klaar.
ISBN 3-89508-468-9

Voetstukken, schoenen tussen kunst, ambacht en industrie. Door Jeroen van den Eynde en Hadewych Martens (red.). Uitgeverij Waanders, 1995. Verschenen ter gelegenheid van de tentoonstelling ‘Voetstukken, schoenen tussen kunst, ambacht & industrie’ in het museum voor moderne kunst te Arnhem, 1995.

Uit de inleiding door Marjan Unger: “In dit boek wordt de Nederlandse schoenproductie uitgebreid beschreven en waar nodig in een internationale context geplaatst. Aanleiding is de tentoonstelling Voetstukken, schoenen tussen kunst, ambacht en industrie, die van 9 september tot en met 19 november gehouden wordt in het Gemeentemuseum te Arnhem. Daar staan schoenen om naar te kijken, van zo’n vijftig verschillende schoenontwerpers, grotendeels uit Nederland, maar ook uit Duitsland, Engeland, Portugal, Spanje, Oostenrijk en Zwitserland. Dat is een bonte stoet: schoenen gemaakt van hergebruikte materialen, glimmend van felgekleurde kunststof, van vissenleer met de natuur als inspiratiebron tot schoenen die doorlopen in beschilderde benen. Schoenen als objecten, orthopedisch maatwerk en andere individuele schoenontwerpen, schoenen als industriële vormgeving.

Uitgangspunt van dit boek en de tentoonstelling is echter dat schoenen er zijn om te dragen. Daarom zijn in de tentoonstelling de schoenen niet alleen in glazen kistjes geplaatst maar zijn er ook veel foto’s, tekeningen en video’s opgenomen. Dit boek is het middel bij uitstek om de positie van de Nederlandse schoenontwerpers en hun producten in het juiste verband te plaatsen. De diverse auteurs in dit boek gaan bijvoorbeeld nauwgezet in op de situatie in de Nederlandse schoenindustrie en de beperkte rol die zij speelt als opdrachtgever van het rijke arsenaal aan Nederlandse schoenontwerpers. Er is een hoofdstuk gewijd aan de betekenis van toonaangevende importeurs en detaillisten in de schoenenbranche. De positie van de vrije ontwerpers wordt uitgebreid belicht en de in Nederland zo zeldzame particuliere opdrachtgever wordt naar voren gehaald. Terecht wordt de boeiende ontwikkeling van de sportschoen in een apart hoofdstuk behandeld.”


- Misschien een beetje een lang stuk uit de inleiding maar het geeft wel een mooie samenvatting. Dit boek beschrijft precies hoe het ervoor stond in 1995, een geweldig tijdsbeeld dus. Wat ik leuk vind; vissenleer vinden we vijfentwintig jaar laten blijkbaar nog steeds een spannend materiaal om mee te werken en recycling is ook nog niet van de agenda verdwenen, gelukkig. Sneakers waren nu waarschijnlijk hoofdstuk één geweest, of…? Er is veel veranderd qua opleidingen in de afgelopen vijfentwintig jaar. Veel ontwerpers die aan het woord komen zijn nu nog steeds actief.

Dit boek is iets moeilijker te vinden, het wordt o.a. te koop aangeboden op de site Boekwinkeltjes.
ISBN 90-400-9785-2

THE SHOE SHOW – Britse schoenen sinds 1790. Door verschillende auteurs. Uitgegeven door The Crafts Council in 1979. Verschenen ter gelegenheid van de de tentoonstelling The Shoe Show van de Crafts Council, Londen, in samenwerking met de Dienst Verspreide Rijkskollekties, ’s-Gravenhage.

Flaptekst: “Why can you always tell a lady by her boots? Why were so many Northampton shoemakers one-eyed? Who decides whether we take size 5 or 8? Why do some people find shoes sexy? This book contains answers to all these questions. It is a highly informative and entertaining account of the recent history of shoes, and the part they play in our lives. For shoes do far more than cover feet: they give off messages about the wearers, their physical health, their social class, their attitudes to themselves, even their sexual tastes. A series of short, lively essays explain how shoemaking moved from the cottage to the factory, and how shoes are fitted; how the sports shoe became fashionable everyday wear; how social change shapes shoes. There is also a group of fascinating interviews with individuals, ranging from a union leader who joined the trade in the thirties to makers of exclusive handmade footwear for rock stars or royalty. The wealth of photographs, including many taken specially for the book, illustrate the shoe as historic object, costume accessory, and even as erotic symbol. They show how the shoes we wear have changed over the last two hundred years to reflect our fashions and fantasies. This book was inspired by the Crafts Council’s exhibition The Shoe Show, researched by Ken and Kate Baynes, which opened at the Institute of Contemporary Arts in December 1979.”

- Deze tentoonstelling is daarna naar Nederland gehaald door de Dienst Verspreide Rijkskollekties. Jan Jansen heeft een extra hoofdstuk over de toenmalige ontwikkelingen in schoenontwerp en -productie aan het boek toegevoegd om de prestaties van de beide buurlanden te vergelijken. Ook dit boek is een mooi tijdsbeeld; de staat van zijn in schoenenland eind jaren zeventig. Interessant aan dit boek is dat veranderingen in de schoenindustrie gekoppeld worden aan maatschappelijke veranderingen. In deze tijd stoorde men zich in ieder geval al flink aan massaproductie en het verdwijnen van het echte ambacht. Heb ik dat laatst niet ook ergens gehoord?

Dit boek is nog tweedehands te vinden op Amazon en Abebooks, maar dat is dan wel zonder de Nederlandse bijlage.
ISBN 0-903798-37-9

Shoe Design. Door Aki Choclat en Rachel Jones. Uitgeverij DAAB 2009.

- Het boek ‘Shoe Design’ laat de grote verschillen tussen verschillende hedendaagse schoenontwerpers zien. Een flink boek met veel grote foto’s. Er worden ruim vijftig ontwerpers voorgesteld, per ontwerper een aantal foto’s van hun werk. Twee Nederlanders komen voorbij: Jan Jansen en Zjef van Bezouw. Het boek richt zich vooral op ontwerpers die hun eigen pad volgen zonder al te commercieel te worden. Dus geen Louboutin, wel Nicholas Kirkwood.

Te koop op Amazon (nieuw en tweedehands) en bol (tweedehands).
ISBN 978-3-86654-050-7

Patronen en Schachten. Door verschillende auteurs. Uitgegeven door de NVOS, 2002. Deel 4 van de serie Orthopedische Schoentechniek.

- Dit boek is in Nederland hét boek wanneer je begint met schoenmaken. Stap voor stap wordt uitgelegd hoe je van leest naar leestkopie naar grondpatroon komt, en vervolgens begint met het maken van de patronen voor je schachten. De meest voorkomende modellen (derby- en rijgmolière, pump, bottine, enkellaars, instaplaars en ritslaars) worden besproken en ook is beschreven hoe je een walkpatroon maakt voor bijvoorbeeld een paar Chelsea boots. Daarnaast informatie over hoe je alles in elkaar zet, en nog wat materiaalkennis. Ga je beginnen met schoenmaken? Koop dit boek!

Te koop via de website van de NVOS. Daar vind je ook de andere vijf delen uit deze serie, onder andere een boek over het vervaardigen van onderwerken. 
ISBN 90-5652-037-7

Toolbox 01/Basics. Visual workbook for creators en EN/JP/DE/NL. Door Akitonixin. Uitgegeven door ’t Japans Cultureel Centrum, 2013.

Leuk hebbedingboekje dat heel praktisch is mocht je ooit samenwerken met een Nederlander/Japanner/Duitser of Fransoos en je spreekt elkaars taal niet. Gereedschap en materialen in heldere blauwe lijntekeningen met ernaast namen in de verschillende talen.

Te koop bij het Japanse winkeltje aan de Nieuwezijds Voorburgwal 177 te Amsterdam, maar ook prima te krijgen via 't Japanse Winkeltje (geen ISBN).

De Moderne Schoenmakerij. Door Frans Aras. Uitgegeven door de N.V. Standaard Boekhandel te Brussel, 1930. “Werd bekroond in den prijskamp van Vlaamsche vakboeken uitgeschreven door het provinciebestuur van Antwerpen.”

- In 1930 waarschijnlijk een standaardwerk, nu vooral geweldig om door te bladeren. Er is heel erg veel veranderd sinds 1930. Verbazingwekkend weinig plaatjes, maar ik neem aan dat dit boek gebruikt werd bij praktijklessen. Toch staat er geweldig bruikbare informatie in dit boek; heel veel materiaalkennis is niet veranderd als je maar plantaardig gelooid leer gebruikt; er worden slechts drie zinnetjes gewijd aan kunstlooistoffen. Ook wanneer je met de hand een onderwerk wilt gaan vervaardigen is dit boek een goede informatiebron. Maar zie alle juiste materialen maar eens te pakken te krijgen.

Moeilijk te vinden antiquarisch boek, laatst verkocht op de Slegte en Catawiki (geen ISBN).

Pattern Magic deel 1 & 2. Door Tomoko Nakamichi. Uitgegeven door Laurence King Publishing, 2010.

“Pattern making. Cut and join flat pieces of fabric to assemble into a three-dimensional garment. Take the pieces of a three dimensional garment apart and flatten them, to get to individual pattern pieces. The relationship between the flat pattern pieces and the three-dimensional structure of the garment never changes. You can create a garment by cutting, moving and reassembling the pieces of a pattern, just like the pieces of a puzzle.
Use your original designs to make new patterns.”

- Deze boeken zijn geweldig. Maak een paar dingen na, al is het maar uit papier, en je ruimtelijk inzicht gaat met sprongen vooruit. Dat is heel erg handig wanneer je schoenen en patronen voor schachten wilt maken. Deze boeken zijn in 2005 geschreven door Tomoko Nakamichi die lesgeeft aan het Bunka Fashion College in Tokyo. In 2010 zijn ze vertaald van het Japans naar het Engels en dus hebben wij er nu ook wat aan.

Te koop o.a. via Bol, en misschien ook wel ergens tweedehands?
ISBN 978-1-85669-705-7


Mede mogelijk gemaakt door:

Leuk dat je er bent!

Laten we contact houden en leer ons beter kennen